Кои се најновите промени на пазарот на опиоиди во ЕУ? Како глобалните геополитички случувања влијаат на понудата? Дали се менуваат патиштата за шверц на хероин? До кој степен синтетичките опиоиди претставуваат закана за Европа? Ова се меѓу прашањата истражени во новата анализа – ЕУ пазар на дрога: хероин и други опиоиди – објавена денес од Агенцијата на ЕУ за дроги (EMCDDA) и Европол (1).
Анализата го опишува европскиот пазар на хероин (најчесто користениот недозволен опиоид), од производство и трговија, до дистрибуција и употреба. Исто така, детално ги прикажува процесите, материјалите и криминалните актери вклучени во различни фази и нивоа на пазарот. Каде што е достапно, податоците за хероинот се дополнети со увид во други опиоиди со кои се тргува и консумира во ЕУ.
Малопродажниот пазар на хероин во ЕУ се проценува дека вреди најмалку 5,2 милијарди евра годишно (2). Количината на хероин запленета од земјите-членки на ЕУ се зголеми повеќе од двојно во 2021 година на 9,5 тони – најголема количина во последните 20 години – со откриени големи индивидуални пратки на поморските пристаништа. Незаконската употреба на опиоиди останува главна загриженост во ЕУ, бидејќи е одговорна за околу три четвртини од над 6.000 смртни случаи од предозирање поврзани со дрога во 2021 година. Во ЕУ има околу 1 милион високоризични корисници на опиоиди.
Трговијата и дистрибуцијата на хероин е главната активност за некои криминални мрежи кои работат во ЕУ, кои се потпираат на добро воспоставена инфраструктура и контакти. Како и со другите видови дроги, злоупотребата на легалните деловни структури, перењето пари и корупцијата се меѓу клучните поттикнувачи на нелегалниот пазар на хероин.
Европскиот пазар на опиоиди е сè покомплексен. Метадонот, бупренорфинот, фентанилот и неговите деривати и новите синтетички опиоиди станаа повидливи во податоците за здравствените последици (на пр. смртни случаи поврзани со дрога, итни случаи во болница). Загрижувачки, во текот на изминатите пет години, повеќето од новоидентификуваните опиоидни супстанции пријавени до Системот за рано предупредување на ЕУ за нови психоактивни супстанции се високо моќни опиоиди на бензимидазол (нитазен), наместо деривати на фентанил како во претходните години.
Во споредба со Северна Америка, ЕУ во многу помала мера е погодена од синтетичките опиоиди. Ова може да се припише на заштитните фактори како што се строгите практики на препишување, одредбите за социјална здравствена заштита во повеќето земји и добро развиените услуги за третман и намалување на штети за постоечките корисници на опиоиди. Сепак, овие супстанции играат значајна улога во некои земји-членки на ЕУ, особено во нордиските и балтичките земји, а анализата повикува на активности за зголемување на подготвеноста низ ЕУ.